Cổng thanh toán trực tuyến đóng vai trò quan trọng trong việc giúp doanh nghiệp nhận tiền từ khách hàng một cách tự động và an toàn. Tại Việt Nam, có hai mô hình chính gồm thanh toán trực tiếp (A2A Payment) và trung gian thanh toán, mỗi mô hình phù hợp với từng loại hình kinh doanh khác nhau.
Việc lựa chọn cổng thanh toán phù hợp phụ thuộc vào mục tiêu kinh doanh. Nếu khách hàng chủ yếu ở trong nước, các cổng nội địa như VNPAY hay payOS có thể đáp ứng nhu cầu. Trong khi đó, doanh nghiệp muốn mở rộng thị trường quốc tế cần các giải pháp hỗ trợ thanh toán đa quốc gia như Airwallex, cho phép nhận thanh toán từ hơn 180 quốc gia với hơn 160 phương thức thanh toán địa phương, cùng tài khoản đa tiền tệ và công cụ quản lý tài chính quốc tế.
Cổng thanh toán trực tuyến là gì?
Cổng thanh toán (payment gateway) là dịch vụ kỹ thuật trung gian kết nối website hoặc ứng dụng của doanh nghiệp với ngân hàng hoặc tổ chức tài chính của khách hàng. Khi khách hàng thực hiện thanh toán, cổng thanh toán sẽ tiếp nhận, mã hóa và xác minh thông tin giao dịch, sau đó xác nhận kết quả trong vài giây. Đây là phương tiện giúp chuyển tiền từ khách hàng sang doanh nghiệp mà không cần kiểm tra thủ công từng giao dịch.
Theo Thông tư 39/2014/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, cổng thanh toán điện tử được định nghĩa là dịch vụ cung cấp hạ tầng kỹ thuật kết nối giữa ngân hàng và các đơn vị chấp nhận thanh toán, hỗ trợ người tiêu dùng thanh toán hóa đơn và giao dịch trực tuyến. Mọi đơn vị cung cấp dịch vụ này tại Việt Nam đều phải được cấp phép hoạt động dưới hình thức Dịch vụ Trung gian Thanh toán (IPS).
Quy trình hoạt động của cổng thanh toán trực tuyến
- Bước 1 – Khách hàng chọn thanh toán: Khách hàng nhập thông tin thanh toán qua website hoặc ứng dụng, có thể bằng cách quét mã QR, nhập số thẻ hoặc chọn ví điện tử.
- Bước 2 – Mã hóa và truyền thông tin: Cổng thanh toán mã hóa dữ liệu và gửi đến ngân hàng hoặc mạng lưới thẻ để xác minh, đảm bảo bảo mật thông tin.
- Bước 3 – Xác thực: Ngân hàng phát hành thẻ hoặc đơn vị cung cấp phương thức thanh toán xác nhận giao dịch hợp lệ qua OTP, xác thực sinh trắc học hoặc 3D Secure.
- Bước 4 – Phản hồi và hoàn tất: Kết quả giao dịch được gửi lại cho cổng thanh toán, sau đó thông báo cho doanh nghiệp và khách hàng. Tiền được chuyển về tài khoản doanh nghiệp theo thời gian quy định.
Phân biệt cổng thanh toán và ví điện tử
Nhiều nhà cung cấp như VNPAY và MoMo vừa cung cấp ví điện tử cho người dùng cá nhân, vừa cung cấp cổng thanh toán tích hợp trên website cho doanh nghiệp.
Hai mô hình cổng thanh toán phổ biến tại Việt Nam
Tất cả các cổng thanh toán tại Việt Nam hiện nay đều thuộc một trong hai mô hình sau:
Mô hình trung gian thanh toán
Đây là mô hình xuất hiện từ khoảng năm 2008. Khi khách hàng thanh toán, tiền không chuyển trực tiếp từ tài khoản khách sang tài khoản doanh nghiệp mà phải qua nhiều lớp trung gian như mạng lưới thẻ (Visa, Mastercard), bộ xử lý thanh toán trước khi về tài khoản người bán.
Ưu điểm của mô hình này là hỗ trợ đa dạng phương thức thanh toán, bao gồm thẻ quốc tế và ví điện tử. Tuy nhiên, mô hình cũng có một số hạn chế cần lưu ý.