Từ năm 2017, người bán hàng trên các sàn thương mại điện tử như Shopee và Lazada từng đạt doanh số cao nhờ các chương trình hỗ trợ mạnh mẽ từ sàn. Tuy nhiên, lợi nhuận thực tế sau khi trừ chi phí không như kỳ vọng.
Ban đầu, các sàn đổ tiền lớn để thu hút khách hàng bằng voucher, freeship và deal giá thấp. Ví dụ, sản phẩm có vốn 22.000 đồng được trợ giá toàn bộ để bán với giá 23.000 đồng, tạo ra lợi nhuận 1.000 đồng mỗi sản phẩm. Một đợt chạy deal freeship có thể bán được 1.000-2.000 sản phẩm, tưởng chừng lời 1-2 triệu đồng dễ dàng.
Tuy nhiên, chi phí đóng gói và vận chuyển, thuê nhân công khoảng 900.000 đồng cho 2.000 kiện hàng, cùng các chi phí phát sinh như điện, nước, vật tư đóng gói khiến lợi nhuận thực chỉ còn 500.000-700.000 đồng. Chưa kể tiền thuế phải nộp khiến lợi nhuận càng bị thu hẹp.
Thách thức từ chính sách sàn thương mại điện tử
Từ 2018 đến 2020, nhiều sàn thương mại điện tử bắt đầu tự bán hàng trực tiếp, ký hợp đồng với nhà sản xuất để phân phối sản phẩm chính hãng, khiến các nhà bán lẻ nhỏ lẻ bị cạnh tranh khốc liệt. Người bán hàng như tác giả bài viết nhận thấy mình chỉ đang góp phần làm lớn mạnh các sàn mà không có lợi ích bền vững.
Từ 2021, tác giả không còn tham gia các chương trình khuyến mãi chạy đua về giá. Năm 2022, các giấy báo thuế liên tục được gửi đến, gây áp lực lớn cho hoạt động kinh doanh. Phí hoa hồng trên các sàn cũng tăng dần: từ 2-3% lên 7-8%, rồi 12-13%, tiếp tục lên 16-17% và dự kiến từ 1/4 sẽ tăng lên 22-23%.
Việc tăng phí khiến các nhà bán hàng buộc phải điều chỉnh giá bán trên sàn, tạo cơ hội cho kênh bán lẻ trực tiếp phát triển trở lại. Tác giả hiện chuyển sang bán hàng trực tiếp, không phụ thuộc vào sàn thương mại điện tử.
Điều chỉnh phí trên Shopee và TikTok Shop từ tháng 4
Gần đây, Shopee và TikTok Shop thông báo tăng phí hoa hồng từ ngày 1/4. TikTok Shop nâng phí hoa hồng từ 1-3% lên 1-4% với gian hàng thường, và từ 1,5-7,7% với gian hàng chính hãng. Shopee tăng phí cố định tối đa từ 4% lên 10%, phần lớn ngành hàng chịu phí 3-4% sẽ tăng lên 7-9%. Ngoài ra, Shopee cũng ngừng miễn phí một số dịch vụ hỗ trợ nhà bán và thu phí vận chuyển trả hàng.
Những thay đổi này tiếp tục đặt ra thách thức lớn cho các nhà bán hàng trên sàn, buộc họ phải cân nhắc lại chiến lược kinh doanh trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt và chi phí tăng cao.